ಭಾರತವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳ ನೆಲೆವೀಡು. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜೆಜುರಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಾಲಯ. ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

‘ಸೋನ್ಯಾಚಿ ಜೆಜುರಿ’ (ಚಿನ್ನದ ಜೆಜುರಿ):

ಜೆಜುರಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಡೀ ಆವರಣವು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಭಂಡಾರ ಉತ್ಸವ’ ಹಾಗೂ ‘ಚಂಪಾ ಷಷ್ಠಿ’ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು (ಭಂಡಾರ) ಎರಚುತ್ತಾ, “ಖಂಡೋಬಾ ಮಲ್ಹಾರ್” ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ “ಸೋನ್ಯಾಚಿ ಜೆಜುರಿ” (ಗೋಲ್ಡನ್ ಜೆಜುರಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾರು ಈ ಖಂಡೋಬಾ?

ಹಲವರು ಇದನ್ನು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಇದು ಶಿವನ ಅವತಾರವಾದ ಖಂಡೋಬ ಸ್ವಾಮಿಗೆ (ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಣಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಖಂಡೋಬನು ಅವತರಿಸಿದನು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರು, ಕುರುಬರು, ಯೋಧರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಇವನು ಮನೆದೇವರಾಗಿದ್ದು, ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ:

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೌಹಾರ್ದತೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಖಂಡೋಬನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನೆಂದು ನಂಬಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಕ್ತರು ದೇವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ “ಮಲ್ಲು ಖಾನ್” ಮತ್ತು “ಅಜ್ಮತ್ ಖಾನ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವದ ಕುದುರೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಂತಹ ಆನುವಂಶಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ತೋರಿಸಬಾರದು ಏಕೆ? ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ

800 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ:

12 ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೇಮದ್ಪಂಥಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೆಜುರಿಗಡ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಂದರ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳ ನಡುವಿರುವ 385 ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಹಿಂದೂ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಭಾಸವಾಗುವ ಅಪರೂಪದ ತಾಣ.

ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?

• ಸ್ಥಳ: ಪುಣೆ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ರೈಲು ಮಾರ್ಗ: ಪುಣೆ-ಮಿರಜ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಜೆಜುರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ’ಕ್ಕೆ ತಲುಪಬಹುದು.
• ರಸ್ತೆ/ವಿಮಾನ: ಪುಣೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಪುಣೆಯಿಂದ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ/MSRTC ಬಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ 1.5 ರಿಂದ 2 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.

ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜೆಜುರಿಯ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ