ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಾರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಭೋಲೇನಾಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಿವನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಸಣ್ಣ ಭಕ್ತಿಗೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವ ಮುಗ್ಧ ದೇವರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಧತ್ತೂರಿ, ಗಂಗಾಜಲ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಭಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಸಿ ಹಾಲನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಶಿವನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಅರ್ಪಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಪುರುಷ ತತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗ:

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ತತ್ವದ (ವೀರ್ಯ/ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ) ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸೌಂದರ್ಯ, ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಿಶಿನವು ಮಹಿಳೆಯರ ಸೌಂದರ್ಯ ವರ್ಧಕ ವಸ್ತುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪುರುಷ ತತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾದ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಂಪು ವಸ್ತುಗಳು:

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ, ಅರಿಶಿನದ ಗುಣವು ತುಂಬಾ ಉಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಬಿಸಿ). ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಸದಾ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಶಿವನು ಕುಡಿದಾಗ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಶಾಖ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಶಾಖವನ್ನು ತಣಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಜಲ, ಗಂಗಾಜಲ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಗಳಂತಹ ತಂಪಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಅರಿಶಿನವು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ತಂಪು ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹರಿ-ಹರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು (ಹರಿ) ಮತ್ತು ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನದ ಬಳಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಮಂಗಳಕರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಹಾರಕನೂ, ವೈರಾಗ್ಯದ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಆದ ಶಿವನ (ಹರ) ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.

ಜಲಧಾರಿಗೆ ಅರಿಶಿನ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದೇ?

ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ನಿಷೇಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿವಲಿಂಗದ ಕೆಳಗಿರುವ ಜಲಧಾರಿ ಅಥವಾ ಪಾಣಿಪೀಠಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವ ಜಲಧಾರಿಯು ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಜಲಧಾರಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.